Begrippenlijst lachgas

Laatst bijgewerkt: november 2026 · Leestijd ongeveer 4 minuten · Geschreven en gecontroleerd door het team van Lachgas Den Bosch

A tot D

De eerste letters van het alfabet bevatten de termen die je het vaakst hoort: de spullen die bij lachgas horen en de naam van de stof zelf. Ook de APV staat hier, omdat die in Den Bosch bepaalt wat er op straat wel en niet mag. De uitleg is bewust kort; waar een eigen artikel bestaat, vind je dat onder ‘verder lezen’. Deze lijst is geen handleiding en beschrijft geen gebruik.

• APV: de Algemene Plaatselijke Verordening van een gemeente, met regels over openbare orde en overlast; ’s-Hertogenbosch kan hierin gebieden aanwijzen waar lachgas op straat extra wordt aangepakt.
• Ballon: een gewone feestballon; bij recreatief gebruik een vast attribuut, en daarna vaak zwerfvuil in goot of heg.
• Bevriezingsletsel: schade aan huid of slijmvlies door contact met ijskoud gas of metaal, vooral aan lippen, vingers en keel.
• Bezorggebied: het gebied waarin een dienst levert; bij ons Den Bosch met Rosmalen en de dorpen van de gemeente, de Meierij, het Maasland, de Langstraat en de Bommelerwaard.
• Cilinder: de stalen drukhouder waarin lachgas vloeibaar onder druk is opgeslagen; in de praktijk hetzelfde woord als tank.
• Cracker: een metalen hulpstuk dat een slagroompatroon doorboort zodat het gas vrijkomt; het wordt daarbij zeer koud.
• Distikstofmonoxide: de chemische naam van lachgas, twee stikstofatomen en één zuurstofatoom; kleurloos en licht zoet van geur.
• Drukhouder: elke houder waarin gas onder druk zit, van patroon tot tank; hoort nooit bij het restafval maar bij het milieustation.

E tot K

Hier staan termen over gewoonte, veiligheid en de praktijk aan de deur. Eén ervan is typisch Bosch: Oeteldonk, de naam van de stad tijdens carnaval. Huisregels bepalen wat organisatoren op hun terrein toestaan, identiteitscontrole gaat over hoe een bezorgservice zich aan de deur hoort te gedragen, en gewoontevorming over het moment waarop gebruik een patroon wordt.

• Gewoontevorming: het proces waarbij incidenteel gebruik een vast patroon wordt; bij lachgas vooral geestelijk.
• Huisregels: de voorwaarden van een organisator of verhuurder voor zijn terrein; op festivals staat lachgas doorgaans bij de verboden voorwerpen.
• Identiteitscontrole: de controle van een geldig identiteitsbewijs aan de deur, om vast te stellen dat de ontvanger 18 jaar of ouder is.
• Kraan: het afsluitventiel bovenop een tank; moet dicht staan bij bewaren, vervoeren en inleveren.

L tot P

In dit deel zitten de juridische kernbegrippen, de Opiumwet en lijst II, en de organisatie waar je in Brabant terechtkunt voor hulp. Daarnaast de termen die te maken hebben met het product zelf en met wat je de dag erna kunt voelen. Voor de wet geldt steeds: de tekst op rijksoverheid.nl is leidend, onze uitleg is een samenvatting in gewone woorden.

• Leeftijdsgrens: de ondergrens van 18 jaar die wij voor elke levering hanteren.
• Lijst II: de lijst van de Opiumwet waarop lachgas sinds 1 januari 2023 staat; bezit, verkoop en vervoer voor recreatief gebruik zijn daarmee strafbaar.
• Milieustation: de gemeentelijke plek voor afval dat niet in de containers thuishoort, waaronder lege lachgastanks; in Den Bosch beheerd door de Afvalstoffendienst.
• N2O: de scheikundige formule van lachgas, die je op tanks, patronen en in wetteksten tegenkomt.
• Nawerking: klachten na afloop van de roes, zoals hoofdpijn en vermoeidheid; tintelingen of een doof gevoel horen daar niet bij en vragen een huisarts.
• Novadic-Kentron: de instelling voor verslavingszorg in Noord-Brabant, voor advies en behandeling, ook voor naasten.
• Oeteldonk: de naam van ’s-Hertogenbosch tijdens carnaval; in die dagen lopen levertijden op en bezorgen wij uitsluitend aan woonadressen.
• Opiumwet: de wet die bepaalt welke middelen verboden zijn; kent uitzonderingen voor medisch, technisch en culinair gebruik van lachgas.
• Patroon (cartridge): een klein stalen wegwerpbusje met lachgas; dezelfde stof als in een tank en onder dezelfde wet.

R tot Z

Het laatste deel bevat de technische termen rond tanks, de betaalwijze en de gezondheidsbegrippen die in voorlichting steeds terugkomen: vitamine B12, zenuwschade en zuurstoftekort. Ook visitatie staat hier, omdat die bij evenementen in Den Bosch de gewone gang van zaken is. Wie een term mist, kan ons een bericht sturen via WhatsApp; wij vullen de lijst dan aan.

• Regulator: een drukregelaar die op een tank wordt geschroefd en de afgifte van het gas regelt en dempt.
• Restgas: het gas dat in een ‘lege’ tank achterblijft; de reden dat drukhouders bij afvalverwerking kunnen openscheuren.
• Slagroompatroon: de oorspronkelijke, culinaire naam van het lachgaspatroon, bedoeld als drijfgas in een slagroomspuit.
• Tank (2KG, 4KG, 10KG): een lachgascilinder met kraan; het getal is het gewicht van de inhoud. Welk formaat past, hangt af van gezelschap en duur.
• Tikkie: een betaalverzoek dat de bezorger bij de overdracht stuurt; naast contant onze betaalwijze, nooit vooraf.
• Verzegeling: de zegel over kraan of aansluiting die laat zien dat een tank na het vullen niet is geopend; controleer die voordat je betaalt.
• Visitatie: de controle van tassen en zakken bij de ingang van een evenement, door beveiliging, als voorwaarde voor toegang.
• Vitamine B12: een vitamine die lachgas onwerkzaam maakt; een tekort door herhaald gebruik kan tintelingen, een doof gevoel en zenuwschade veroorzaken.
• Wegenverkeerswet: de wet die rijden onder invloed van stoffen die de rijvaardigheid beïnvloeden strafbaar stelt, dus ook lachgas.
• Zenuwschade: beschadiging van zenuwen door een B12-tekort; begint vaak met tintelingen in handen en voeten.
• Zuurstoftekort: het gebrek aan zuurstof zolang iemand lachgas in plaats van lucht inademt; oorzaak van duizeligheid, vallen en soms bewusteloosheid.